DİYABETİK AYAKTA DAMAR CERRAHİSİ


Diyabete bağlı infeksiyon, ayağın beslenme bozukluğu ve sinir tutulumuna bağlı cildi, kasları, eklemleri ve kemikleri içine alan kompleks klinik tablo diyabetik ayak olarak kabul edilmektedir.
Diyabette atardamar tutulumu:
Diyabetik hastaların ortalama %17’sinde periferik arter hastalığı görülmektedir. Bu oran 20 yıldan daha uzun süre diyabeti bulunan hasta grubunda %45’e kadar yükselmektedir. Bu oran diyabeti olmayan kimselere göre 15 misli daha yüksektir. Erkeklerde görülme oranı 2-3 misli daha yüksektir.
Diyabeti bulunan hastalarda atardamar tutulumu daha çok damarın incelmeye başladığı uç kesimlerdeki kılcal damarlar düzeyinde gelişir. Birlikte kılcaldamar düzeyinde damarın akımını ayarlayan sinirsel uyarı sağlayan mekanizma da bozulur. Aynı zamanda diyabetin damar sertliğine katkısına bağlı büyük damarlarda da tıkanıklık gelişir.
Diyabete bağlı damar tutulumu sonucunda ileri evrelerde diyabetik ayak diye bahsedilen kritik bacak beslenme bozukluğu gelişir. Bu tabloda;
Diyabetik ayak gelişiminde damar tutulumu kadar sinir tutulumuda önemli yer tutmaktadır.
Diyabetik ayak ülser/nekrozlarının;
Genel olarak diyabetik ayak ile gelen hastaların% 50’sinde önemli damar tutulumu saptanmazken, % 50’sinde önemli damar tutulumu saptanmaktadır.
Damar tutulumu açısından riskli grup
DM’da atardamar tutulumu düşündüren 
semptom ve bulguları
Diyabetli hastalarda damar tutulumu açısından değerlendirme
Atardamar tutulumu gelişen diyabetik ayaklı hastalarda tedavi
Tedavide yüksek basınçlı kan akımı sağlayarak 
doku oksijenmiktarını artırmak amaçlanmaktadır.
Diyabetik ayakta kan akımını artıran tedaviler
1. İlaç tedavileri: damar genişletici ilaçlar
2. Balonla damar genişletilmesi (Endovasküler girişimler)
3. Cerrahi girişimler (Bypass ameliyatları)
4. Hiperbarik oksijen tedavisi
Balon veya Cerrahi revaskülarizasyon kararı
Diyabetik ayakta cerrahi endikasyonlar
Cerrahi uygun olmayan hastalar
Ameliyat öncesi değerlendirme
Bazen bypass uygulamasında karın içerisinde damara ulaşılmasında proplem olmaktadır. Bu durumlarda karın açılmadan çözüm aranır. Örneğin sol bacak tıkanıklığında sağ bacaktan kan akımı sağlanır (Femorofemoral bypass). Bazende bacaklara kolu besleyen damarlardan koltuk altı bölgesinden kan akımı sağlanır (Axillofemoral bypass). Bunlar normal anatomi dışı uygulamalar olarak kabul edilirler.
Bunlar;
Kasıktan dizaltı bölgeye bypass
Cerrahi sonrası medikal tedavi
Genel olarak 5 yıllık açık kalma oranları
Sonuç olarak,
Diyabetik ayak gelişmemiş hastalarda rutin olarak vasküler sistem değerlendirilmeli, koruyucu tedbirler alınmalıdır. Damar tıkanıklığına bağlı diyabetik ayak tedavisinde ise başarı, damarın balon veya stent ile açılmasında, bu mümkün değilse bypass yapılarak kan akımının sağlanmasında aranmalıdır.